Đau gối khi đi lại
Nếu đi bộ làm đau tăng hoặc người bệnh phải dừng nghỉ nhiều lần, dụng cụ hỗ trợ có thể được cân nhắc để giảm tải.
Dụng cụ hỗ trợ và thay đổi sinh hoạt khi thoái hóa khớp gối
Giảm tải khớp gối, tăng an toàn khi đi lại và hỗ trợ sinh hoạt hằng ngày
Trong thoái hóa khớp gối, một số người bệnh có thể cần dụng cụ hỗ trợ hoặc điều chỉnh thói quen sinh hoạt để giảm đau, giảm tải cho khớp và đi lại an toàn hơn. Các thay đổi nhỏ như dùng ghế phù hợp, hạn chế ngồi xổm, sử dụng tay vịn khi lên xuống cầu thang hoặc dùng gậy đúng cách có thể giúp người bệnh sinh hoạt thuận lợi hơn.
Tuy nhiên, không phải ai cũng cần dùng dụng cụ hỗ trợ. Việc lựa chọn gậy, nẹp, giày dép hoặc các dụng cụ khác cần dựa trên mức độ đau, độ vững khớp, dáng đi, nguy cơ té ngã và hướng dẫn chuyên môn.
Dụng cụ hỗ trợ có vai trò gì trong thoái hóa khớp gối?
Dụng cụ hỗ trợ có thể giúp giảm một phần tải trọng lên khớp gối, tăng cảm giác an toàn khi đi lại và hỗ trợ người bệnh thực hiện các hoạt động hằng ngày. Với một số trường hợp đau nhiều, đi không vững hoặc có nguy cơ té ngã, dụng cụ hỗ trợ có thể giúp người bệnh di chuyển tự tin hơn trong giai đoạn điều trị bảo tồn.
- Dụng cụ hỗ trợ không làm đảo ngược thoái hóa khớp gối.
- Dụng cụ hỗ trợ không thay thế phục hồi chức năng.
- Dụng cụ hỗ trợ cần dùng đúng loại, đúng thời điểm và đúng cách.
- Nếu dùng sai, người bệnh có thể bị lệch dáng đi, đau vùng khác hoặc phụ thuộc không cần thiết.
- Mục tiêu là hỗ trợ vận động an toàn, không phải làm người bệnh ngưng vận động.
Khi nào người bệnh nên cân nhắc dùng dụng cụ hỗ trợ?
Không phải người bệnh thoái hóa khớp gối nào cũng cần dụng cụ hỗ trợ. Một số tình huống dưới đây có thể cần được bác sĩ hoặc chuyên viên phục hồi chức năng đánh giá để lựa chọn dụng cụ phù hợp.
Đi không vững hoặc sợ té ngã
Người bệnh lớn tuổi, yếu cơ hoặc từng té ngã có thể cần hỗ trợ để tăng an toàn khi di chuyển.
Khớp gối biến dạng hoặc lệch trục
Chân vẹo trong, vẹo ngoài hoặc dáng đi lệch có thể khiến khớp chịu tải không đều.
Đau tăng khi lên xuống cầu thang
Tay vịn, gậy hoặc điều chỉnh cách đi cầu thang có thể giúp giảm nguy cơ mất thăng bằng.
Sau tiêm khớp hoặc sau phẫu thuật
Một số người bệnh cần giảm tải tạm thời trong giai đoạn đầu theo hướng dẫn của bác sĩ.
Đang tập phục hồi chức năng
Dụng cụ hỗ trợ có thể giúp người bệnh tập đi an toàn trong giai đoạn cơ quanh gối còn yếu.
Các dụng cụ hỗ trợ thường được nhắc đến
Mỗi loại dụng cụ hỗ trợ có mục tiêu khác nhau. Người bệnh không nên tự mua và sử dụng theo cảm tính, đặc biệt với nẹp gối hoặc dụng cụ chỉnh trục.
Gậy hỗ trợ đi lại
Gậy có thể giúp giảm tải một phần lên chân đau và tăng thăng bằng khi đi lại. Tuy nhiên, cần chọn chiều cao phù hợp và dùng đúng bên để tránh lệch dáng đi.
Nẹp gối
Nẹp gối có thể hỗ trợ cảm giác vững khớp trong một số trường hợp, nhưng không nên dùng tùy tiện hoặc dùng cả ngày nếu chưa được hướng dẫn.
Giày dép phù hợp
Giày dép có đế êm, chống trượt và nâng đỡ tốt có thể giúp người bệnh đi lại an toàn hơn. Cần tránh dép quá trơn, quá mềm hoặc giày cao gót nếu gây đau.
Tay vịn và lan can
Tay vịn giúp người bệnh an toàn hơn khi lên xuống cầu thang, đứng lên ngồi xuống hoặc di chuyển trong nhà.
Ghế cao vừa phải
Ghế quá thấp làm gối phải gập sâu khi đứng lên, dễ làm đau tăng. Ghế cao vừa phải giúp người bệnh đứng lên ngồi xuống dễ hơn.
Dụng cụ hỗ trợ trong nhà
Một số thay đổi như thảm chống trượt, ghế tắm, bồn cầu cao hơn hoặc sắp xếp đồ dùng ở vị trí dễ lấy có thể giúp giảm nguy cơ té ngã và giảm áp lực lên khớp.
Thay đổi sinh hoạt để giảm tải khớp gối
Bên cạnh dụng cụ hỗ trợ, cách sinh hoạt hằng ngày ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ chịu tải của khớp gối. Một số thay đổi nhỏ có thể giúp người bệnh giảm đau và vận động thuận lợi hơn.
Hạn chế ngồi xổm và ngồi bệt
Tư thế gập gối sâu làm tăng áp lực lên khớp gối, đặc biệt khi đứng dậy.
Ưu tiên ngồi ghế
Ghế có chiều cao phù hợp giúp người bệnh đứng lên ngồi xuống dễ hơn và ít đau hơn.
Dùng tay vịn khi lên xuống cầu thang
Tay vịn giúp giảm tải, tăng an toàn và hạn chế nguy cơ mất thăng bằng.
Tránh mang vác nặng
Mang vác nặng làm tăng tải lên khớp gối, đặc biệt khi phải đi xa hoặc leo cầu thang.
Chia nhỏ thời gian đi lại
Thay vì đi lâu liên tục, người bệnh có thể chia hoạt động thành các khoảng ngắn hơn để giảm quá tải.
Sắp xếp nhà cửa tránh té ngã
Dọn lối đi thông thoáng, hạn chế dây điện, thảm trơn hoặc vật cản trong nhà.
Chọn giày dép an toàn
Giày dép chống trượt và vừa chân giúp giảm nguy cơ té ngã và hỗ trợ dáng đi.
Nghỉ ngắt quãng khi làm việc lâu
Nếu phải đứng lâu, người bệnh nên có khoảng nghỉ để giảm áp lực lên khớp gối.
Những sai lầm thường gặp khi dùng dụng cụ hỗ trợ
- Tự mua nẹp gối và đeo cả ngày mà không được hướng dẫn.
- Dùng gậy sai chiều cao hoặc sai bên.
- Phụ thuộc vào dụng cụ hỗ trợ mà ngưng tập phục hồi chức năng.
- Chọn giày dép quá mềm, quá trơn hoặc không ổn định.
- Dùng dụng cụ hỗ trợ nhưng vẫn leo cầu thang nhiều, ngồi xổm hoặc mang vác nặng.
- Nghĩ rằng nẹp gối có thể làm hết tình trạng thoái hóa.
- Dùng dụng cụ hỗ trợ quá lâu dù khả năng đi lại đã cải thiện.
- Không tái khám khi đau tăng hoặc dáng đi ngày càng lệch.
- Chọn dụng cụ theo quảng cáo mà không dựa trên tình trạng khớp thực tế.
Khi nào cần được hướng dẫn cách dùng dụng cụ hỗ trợ?
Một số người bệnh cần được đánh giá trực tiếp để chọn đúng dụng cụ và cách dùng phù hợp. Điều này đặc biệt quan trọng nếu người bệnh có đau nhiều, dáng đi lệch hoặc nguy cơ té ngã.
- Đau gối nhiều khi đi lại.
- Đi không vững hoặc từng té ngã.
- Gối biến dạng rõ, chân vẹo trong hoặc vẹo ngoài.
- Dáng đi lệch, đi khập khiễng hoặc né đau.
- Đau tăng khi dùng gậy, nẹp hoặc giày mới.
- Người bệnh không biết nên dùng gậy bên nào.
- Đang trong giai đoạn phục hồi sau tiêm khớp hoặc sau mổ.
- Người lớn tuổi có yếu cơ, loãng xương hoặc nhiều bệnh lý nền.
- Có đau thêm ở hông, lưng, cổ chân sau khi dùng dụng cụ hỗ trợ.
- Cần đánh giá có nên dùng nẹp chỉnh trục hoặc dụng cụ chuyên biệt hay không.
Dụng cụ hỗ trợ cần phối hợp với phương pháp nào?
Dụng cụ hỗ trợ chỉ giúp giảm tải hoặc tăng an toàn trong một số tình huống. Để kiểm soát thoái hóa khớp gối lâu dài, người bệnh thường cần phối hợp với các hướng điều trị khác.
Điều chỉnh vận động
Giúp người bệnh biết nên duy trì hoạt động nào, hạn chế hoạt động nào và vận động thế nào để không quá tải khớp gối.
Tìm hiểu thêmPhục hồi chức năng
Tăng sức mạnh cơ quanh gối, cải thiện tầm vận động, thăng bằng và dáng đi.
Tìm hiểu thêmKiểm soát cân nặng
Giảm tải trọng lên khớp gối, hỗ trợ kiểm soát đau và cải thiện khả năng đi lại.
Tìm hiểu thêmThuốc hoặc tiêm khớp khi phù hợp
Một số người bệnh cần kiểm soát đau hoặc viêm để có thể vận động và phục hồi tốt hơn.
Tìm hiểu thêmĐánh giá thay khớp khi bệnh nặng
Nếu đau kéo dài, biến dạng rõ và điều trị bảo tồn không còn đáp ứng, người bệnh cần được đánh giá hướng điều trị khác.
Tìm hiểu thêmCâu hỏi thường gặp về dụng cụ hỗ trợ và thay đổi sinh hoạt khi thoái hóa khớp gối
Thoái hóa khớp gối có nên dùng gậy không?
Một số người bệnh đau nhiều, đi không vững hoặc có nguy cơ té ngã có thể cần dùng gậy để giảm tải và tăng an toàn. Tuy nhiên, cần chọn gậy đúng chiều cao và dùng đúng cách.
Đau gối nên dùng gậy bên nào?
Cách dùng gậy phụ thuộc vào bên đau, mức độ đau và khả năng thăng bằng. Người bệnh nên được hướng dẫn trực tiếp để tránh dùng sai và làm lệch dáng đi.
Nẹp gối có điều trị được thoái hóa khớp gối không?
Nẹp gối không làm đảo ngược thoái hóa. Nẹp có thể hỗ trợ cảm giác vững hoặc giảm tải trong một số trường hợp, nhưng không thay thế phục hồi chức năng và điều trị y khoa.
Có nên đeo nẹp gối cả ngày không?
Không nên tự đeo nẹp cả ngày nếu chưa được hướng dẫn. Dùng nẹp quá mức có thể làm người bệnh phụ thuộc hoặc giảm hoạt động cơ quanh gối.
Người thoái hóa khớp gối nên chọn giày dép như thế nào?
Nên chọn giày dép vừa chân, chống trượt, đế ổn định và tạo cảm giác an toàn khi đi lại. Nên tránh giày cao gót hoặc dép quá trơn nếu gây đau hoặc dễ té ngã.
Có nên ngồi xổm khi bị thoái hóa khớp gối không?
Ngồi xổm làm gối gập sâu và tăng áp lực lên khớp. Người bệnh nên hạn chế tư thế này, đặc biệt nếu đứng dậy gây đau hoặc khớp đang sưng đau.
Dùng dụng cụ hỗ trợ có làm chân yếu đi không?
Nếu dùng đúng thời điểm và đúng mục tiêu, dụng cụ hỗ trợ có thể giúp vận động an toàn hơn. Tuy nhiên, nếu phụ thuộc quá mức và ngưng tập luyện, cơ quanh gối có thể yếu đi.
Khi nào cần thay đổi dụng cụ hỗ trợ?
Nếu dụng cụ gây đau thêm, khó đi lại, làm dáng đi lệch hoặc không còn phù hợp với tình trạng hiện tại, người bệnh nên được đánh giá lại.
Gợi ý đọc thêm
Bạn đang đi lại khó khăn vì thoái hóa khớp gối?
Nếu bạn bị đau gối khi đi lại, đi không vững, từng té ngã hoặc không biết có nên dùng gậy, nẹp hay dụng cụ hỗ trợ không, việc thăm khám sẽ giúp đánh giá tình trạng khớp và lựa chọn cách hỗ trợ phù hợp hơn.