Đến nội dung chính
Thăm khám: Thứ 2 - Thứ 6, 8h - 16h Hotline: 0905635235
Ths.BSCKII Trần Anh Vũ Chấn thương chỉnh hình & Y học thể thao

Cần phục hồi sau phẫu thuật

Phục hồi đúng giai đoạn sau mổ khớp gối, khớp háng, dây chằng, sụn chêm và thay khớp

Sau phẫu thuật chấn thương chỉnh hình, kết quả điều trị không chỉ phụ thuộc vào cuộc mổ. Người bệnh còn cần phục hồi đúng giai đoạn để giảm đau, giảm sưng, lấy lại tầm vận động, phục hồi sức cơ, tập đi lại và quay lại sinh hoạt an toàn.

Mỗi loại phẫu thuật có lộ trình phục hồi khác nhau. Người bệnh không nên tự tập theo video chung trên mạng, không nên tập quá mạnh quá sớm và cũng không nên nằm nghỉ quá lâu nếu không có chỉ định.

Liên hệ thăm khámTìm hiểu phục hồi chức năng khớp gốiTìm hiểu phục hồi sau thay khớp háng
Người bệnh tập phục hồi chức năng sau phẫu thuật khớp gối hoặc khớp háng

Vì sao phục hồi sau phẫu thuật quan trọng?

Giảm đau và giảm sưng

Đau và sưng nếu kéo dài có thể làm người bệnh khó tập, khó đi lại và chậm phục hồi chức năng.

Lấy lại tầm vận động

Sau mổ, khớp có thể cứng, khó gập hoặc khó duỗi. Phục hồi đúng giúp khớp vận động linh hoạt hơn theo từng giai đoạn.

Phục hồi sức cơ

Cơ quanh khớp thường yếu đi sau đau, sưng, phẫu thuật và giảm vận động. Sức cơ tốt giúp khớp ổn định hơn.

Tập đi lại an toàn

Người bệnh cần biết khi nào dùng khung tập, nạng, gậy, khi nào tăng chịu lực và khi nào có thể đi lại độc lập hơn.

Giảm nguy cơ cứng khớp

Tập quá ít hoặc bất động quá lâu có thể làm khớp cứng, mô mềm co rút và phục hồi khó hơn.

Giảm nguy cơ tái chấn thương

Với người chơi thể thao, phục hồi thăng bằng, cảm giác bản thể và kiểm soát động tác rất quan trọng trước khi quay lại vận động mạnh.

Giúp người bệnh tự tin hơn

Khi hiểu rõ lộ trình phục hồi, người bệnh bớt lo lắng và biết cách theo dõi tiến triển của mình.

Những phẫu thuật thường cần phục hồi chức năng

Các mục tiêu phục hồi chính sau phẫu thuật

Kiểm soát đau

Đau cần được kiểm soát để người bệnh có thể tập vận động và sinh hoạt cơ bản.

Giảm sưng và phản ứng viêm

Sưng kéo dài có thể làm khớp nặng, khó gập duỗi và ức chế hoạt động cơ.

Lấy lại tầm vận động

Tùy loại phẫu thuật, bác sĩ sẽ đặt mục tiêu về duỗi, gập, xoay hoặc dạng khớp theo từng giai đoạn.

Phục hồi sức cơ

Cơ đùi, cơ mông, cơ vùng hông, cơ bắp chân hoặc cơ quanh vai cần được tập lại đúng cách.

Tập dáng đi

Dáng đi đúng giúp giảm đau, giảm tải lệch và tránh hình thành thói quen đi khập khiễng.

Tập thăng bằng

Rất quan trọng ở người lớn tuổi, người sau thay khớp và người sau chấn thương thể thao.

Tăng tải theo giai đoạn

Người bệnh cần tăng dần từ vận động cơ bản đến sinh hoạt, đi lại, leo cầu thang và vận động mạnh hơn nếu phù hợp.

Quay lại sinh hoạt hoặc thể thao an toàn

Không nên quay lại hoạt động chỉ vì hết đau. Cần đánh giá sức cơ, độ vững, kiểm soát vận động và phản ứng sau tập.

Các giai đoạn phục hồi thường gặp sau phẫu thuật

Mỗi phẫu thuật có lộ trình riêng, nhưng nhìn chung phục hồi sau mổ thường đi qua nhiều giai đoạn. Người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ điều trị, không tự áp dụng lịch tập của người khác.

Giai đoạn sớm sau mổ

Mục tiêu thường là kiểm soát đau, giảm sưng, bảo vệ vùng mổ, tập vận động nhẹ và phòng biến chứng do nằm lâu.

Giai đoạn lấy lại tầm vận động

Người bệnh tập gập, duỗi hoặc xoay khớp trong giới hạn cho phép, tránh ép quá mạnh gây đau hoặc sưng tăng.

Giai đoạn phục hồi sức cơ

Tăng dần bài tập cơ quanh khớp để hỗ trợ vận động, dáng đi và kiểm soát khớp.

Giai đoạn tăng chịu lực và chức năng

Người bệnh tập đi, lên xuống bậc, thăng bằng, chuyển tư thế và các hoạt động sinh hoạt hằng ngày.

Giai đoạn quay lại vận động cao hơn

Với người chơi thể thao, cần tập chạy, nhảy, giảm tốc, đổi hướng và bài chuyên môn trước khi quay lại thi đấu.

Dấu hiệu cần chú ý trong quá trình phục hồi sau mổ

  • Đau tăng rõ so với những ngày trước.
  • Sưng tăng nhiều, căng tức hoặc khó vận động hơn.
  • Vết mổ đỏ, nóng, chảy dịch hoặc có mùi bất thường.
  • Sốt hoặc mệt nhiều.
  • Đau bắp chân, sưng bắp chân hoặc khó thở.
  • Khớp bị kẹt, không duỗi hoặc không gập được như hướng dẫn.
  • Cảm giác khớp lỏng, trượt hoặc không vững.
  • Tập xong đau kéo dài sang ngày hôm sau.
  • Đi lại ngày càng khó hơn thay vì cải thiện dần.
  • Người bệnh không biết có được tăng bài tập hay tăng chịu lực hay chưa.

Khi nào cần tái khám hoặc liên hệ bác sĩ?

  • Đau hoặc sưng tăng bất thường.
  • Vết mổ có dấu hiệu đỏ, nóng, chảy dịch hoặc đau tăng.
  • Người bệnh sốt, rét run hoặc mệt nhiều.
  • Đau bắp chân, sưng chân hoặc khó thở.
  • Không đạt được tầm vận động theo hướng dẫn.
  • Không thể tập đi hoặc chịu lực như kế hoạch.
  • Có cảm giác khớp lỏng, trật, trượt hoặc mất vững.
  • Sau tập có đau tăng kéo dài.
  • Người bệnh tự ngừng tập vì sợ đau hoặc không biết tập thế nào.
  • Cần quay lại công việc, lái xe, chơi thể thao nhưng chưa được đánh giá.

Bác sĩ và kỹ thuật viên cần đánh giá gì trong quá trình phục hồi?

Loại phẫu thuật đã thực hiện

Phục hồi sau ACL, sụn chêm, nội soi khớp, thay khớp gối và thay khớp háng có giới hạn và mục tiêu khác nhau.

Thời gian sau mổ

Bài tập phù hợp phụ thuộc vào người bệnh đang ở tuần thứ mấy hoặc tháng thứ mấy sau phẫu thuật.

Mức độ đau và sưng

Đau và sưng cho biết khớp đang đáp ứng tốt hay đang bị quá tải.

Tầm vận động

Cần đo khả năng duỗi, gập, xoay hoặc dạng khớp theo mục tiêu từng giai đoạn.

Sức cơ

Cơ yếu là nguyên nhân thường gặp khiến người bệnh đi khập khiễng, không vững hoặc chưa thể quay lại vận động.

Dáng đi

Dáng đi sai có thể kéo dài đau, tăng tải lệch và làm phục hồi chậm hơn.

Khả năng chịu lực

Bác sĩ cần xác định người bệnh được chịu lực bao nhiêu và khi nào có thể tăng tải.

Thăng bằng và cảm giác bản thể

Quan trọng sau chấn thương dây chằng, thay khớp và khi người bệnh muốn quay lại thể thao.

Mức độ tuân thủ tập luyện

Tập quá ít hoặc quá nhiều đều có thể làm phục hồi không đạt kỳ vọng.

Mục tiêu sinh hoạt hoặc thể thao

Người cần đi lại hằng ngày, người lao động nặng và người chơi thể thao cần lộ trình phục hồi khác nhau.

Phục hồi sau phẫu thuật khớp gối

Sau phẫu thuật khớp gối, người bệnh thường cần chú ý đến giảm sưng, lấy lại duỗi thẳng gối, phục hồi gập gối, sức cơ đùi, dáng đi và khả năng lên xuống cầu thang.

Phục hồi sau phẫu thuật khớp háng

Sau phẫu thuật khớp háng, đặc biệt là thay khớp háng, người bệnh cần tập ngồi dậy, đứng, đi, dùng dụng cụ hỗ trợ, kiểm soát tư thế sinh hoạt và phòng té ngã.

Phục hồi để quay lại thể thao sau phẫu thuật

Với người chơi thể thao, phục hồi sau phẫu thuật không dừng ở việc đi lại bình thường. Người bệnh cần đạt sức mạnh, độ vững, khả năng thăng bằng, cảm giác bản thể và kỹ năng vận động đặc thù trước khi quay lại thi đấu hoặc tập nặng.

Tầm vận động đầy đủ

Khớp cần vận động đủ tốt trước khi tăng bài tập mạnh.

Sức cơ cân bằng hai bên

Chênh lệch sức cơ quá lớn có thể làm tăng nguy cơ tái chấn thương.

Thăng bằng và cảm giác bản thể

Giúp người bệnh kiểm soát khớp trong các tình huống bất ngờ.

Kỹ thuật chạy và giảm tốc

Quan trọng với các môn bóng đá, cầu lông, tennis, pickleball, bóng rổ và chạy bộ.

Kỹ thuật nhảy và tiếp đất

Giúp giảm nguy cơ tổn thương lại, đặc biệt sau phẫu thuật dây chằng.

Đổi hướng và xoay người

Cần tập theo giai đoạn trước khi quay lại các môn có đổi hướng nhanh.

Bài tập chuyên môn theo môn thể thao

Mỗi môn có yêu cầu khác nhau, cần cá nhân hóa chương trình phục hồi.

Đánh giá trước khi quay lại thi đấu

Không nên quay lại chỉ vì hết đau. Cần đánh giá chức năng và phản ứng sau tập.

Những sai lầm thường gặp khi phục hồi sau phẫu thuật

  • Nghĩ mổ xong là đã điều trị xong, không cần phục hồi.
  • Nằm nghỉ quá lâu khiến cơ yếu và khớp cứng hơn.
  • Tập quá mạnh quá sớm làm sưng đau tăng.
  • Tự tập theo video chung mà không biết giới hạn sau mổ.
  • Bỏ qua mục tiêu duỗi thẳng gối sau phẫu thuật gối.
  • Chỉ tập đi mà không tập sức cơ và thăng bằng.
  • Quay lại thể thao chỉ vì hết đau.
  • Không tái khám khi sưng đau kéo dài hoặc tiến triển chậm.
  • Dùng nẹp, gậy hoặc khung tập sai cách.
  • Không chuẩn bị nhà cửa và phòng té ngã sau thay khớp.

Bạn cần phục hồi sau phẫu thuật khớp gối, khớp háng hoặc chấn thương thể thao?

Nếu bạn vừa mổ dây chằng, sụn chêm, nội soi khớp, thay khớp gối, thay khớp háng hoặc đang gặp đau, sưng, cứng khớp, yếu cơ, đi lại khó sau phẫu thuật, việc thăm khám và theo dõi phục hồi sẽ giúp xây dựng lộ trình phù hợp hơn.

Liên hệ qua ZaloTìm hiểu phục hồi chức năng khớp gốiTìm hiểu phục hồi sau thay khớp háng

Đọc thêm cùng chuyên mục