Lặp lại động tác cầm nắm
Cầm vợt, kéo tạ, nâng tạ hoặc giữ thanh đòn lặp lại nhiều lần làm gân cơ cẳng tay dễ quá tải.
Đau khuỷu tay và cổ tay khi chơi thể thao
Nhận diện đau khuỷu tay ngoài, đau khuỷu tay trong, đau cổ tay, yếu lực cầm và tê lan xuống bàn tay
Khuỷu tay và cổ tay thường chịu tải lớn trong các môn dùng vợt, tập gym, golf, chống đẩy, plank, nâng tạ hoặc các động tác cầm nắm lặp lại. Người bệnh có thể đau khuỷu tay, đau cẳng tay, đau cổ tay, giảm lực cầm vợt, đau khi chống tay hoặc tê lan xuống bàn tay.
Không phải mọi đau khuỷu tay đều là tennis elbow. Đau có thể đến từ gân duỗi cổ tay, gân gấp cổ tay, khớp khuỷu, dây chằng, cổ tay, thần kinh hoặc đau lan từ cổ vai gáy. Việc xác định đúng nguồn đau giúp điều chỉnh kỹ thuật, tải tập và phục hồi phù hợp hơn.
Vì sao khuỷu tay và cổ tay dễ đau khi chơi thể thao?
Khuỷu tay và cổ tay là vùng truyền lực giữa thân mình, vai, cẳng tay và bàn tay. Trong các môn dùng vợt hoặc nâng tạ, lực không chỉ đến từ khuỷu tay và cổ tay mà còn phụ thuộc vào vai, xương bả vai, thân mình, kỹ thuật cầm nắm và dụng cụ.
Chịu lực khi vung vợt
Tennis, cầu lông và pickleball tạo lực xoay, lực kéo và lực hãm lên khuỷu tay, cổ tay.
Dễ quá tải khi kỹ thuật chưa phù hợp
Backhand, smash, giao bóng, drive hoặc cầm vợt quá chặt có thể làm gân quanh khuỷu tay và cổ tay chịu tải bất lợi.
Chịu lực khi chống tay
Chống đẩy, plank, burpee hoặc té chống tay có thể làm cổ tay bị đau do chịu tải ở tư thế duỗi.
Phụ thuộc vào vai và xương bả vai
Nếu vai và xương bả vai kiểm soát kém, khuỷu tay và cổ tay có thể phải bù trừ nhiều hơn.
Dụng cụ ảnh hưởng đến tải
Trọng lượng vợt, kích thước cán vợt, độ căng dây, grip hoặc thanh tạ có thể làm thay đổi tải lên tay.
Đau có thể liên quan đến thần kinh
Nếu đau kèm tê, châm chích hoặc yếu tay, cần nghĩ đến thần kinh ngoại biên hoặc cổ vai gáy, không chỉ gân cơ tại chỗ.
Các tình huống thường gây đau khuỷu tay và cổ tay khi vận động
Đau khuỷu tay khi đánh backhand
Thường gặp ở người chơi tennis, có thể liên quan đến quá tải nhóm gân duỗi cổ tay ở mặt ngoài khuỷu tay.
Đau khuỷu tay khi cầm vợt lâu
Cầm vợt quá chặt hoặc chơi nhiều trận liên tục có thể làm cẳng tay và khuỷu tay bị quá tải.
Đau cổ tay khi đánh bóng xoáy
Cổ tay chịu lực xoay và lực hãm nhiều, dễ đau nếu kỹ thuật hoặc sức cơ chưa phù hợp.
Đau cổ tay khi chống đẩy hoặc plank
Cổ tay bị duỗi nhiều và chịu tải trọng cơ thể có thể gây đau khi chống tay.
Đau khuỷu tay khi kéo tạ hoặc tập tay
Các bài row, pull up, curl, triceps extension hoặc deadlift có thể gây đau nếu tải tăng nhanh hoặc cầm nắm quá nhiều.
Đau khi đập cầu hoặc smash
Cầu lông và pickleball có thể gây quá tải cổ tay, khuỷu tay và cẳng tay do động tác vung tay tốc độ cao.
Đau sau té chống tay
Té chống tay có thể gây đau cổ tay, khuỷu tay, vai hoặc tổn thương xương khớp cần đánh giá nếu đau nhiều.
Đau tái phát mỗi lần chơi
Đau lặp lại sau mỗi buổi chơi thường gợi ý tải tập, kỹ thuật, dụng cụ hoặc phục hồi chưa được kiểm soát.
Triệu chứng thường gặp khi đau khuỷu tay và cổ tay do thể thao
Đau mặt ngoài khuỷu tay
Thường đau khi cầm nắm, đánh backhand, nâng vật, vặn khăn hoặc xoay cổ tay.
Đau mặt trong khuỷu tay
Có thể đau khi gập cổ tay, cầm nắm, đánh bóng mạnh, tập tay hoặc vung gậy golf.
Đau cẳng tay
Có thể do quá tải nhóm cơ cầm nắm, nhóm cơ gấp hoặc duỗi cổ tay.
Đau cổ tay khi chống tay
Thường gặp khi plank, chống đẩy, burpee, té chống tay hoặc nâng tạ ở tư thế cổ tay chưa phù hợp.
Đau cổ tay khi cầm vợt
Có thể tăng khi đánh bóng xoáy, cầm vợt chặt, đổi vợt, đổi dây hoặc chơi quá nhiều.
Giảm lực cầm nắm
Người bệnh có thể thấy khó nắm chặt, giảm lực cầm vợt, đau khi bắt tay hoặc nâng vật.
Sưng, nóng hoặc hạn chế vận động
Nếu khuỷu tay hoặc cổ tay sưng rõ, đau nhiều hoặc hạn chế vận động, cần đánh giá chấn thương khớp.
Tê hoặc châm chích xuống bàn tay
Tê, châm chích hoặc yếu tay có thể liên quan đến thần kinh, cần thăm khám nếu kéo dài hoặc tăng dần.
Các nhóm nguyên nhân thường gặp gây đau khuỷu tay và cổ tay
Đau khuỷu tay ngoài
Thường được gọi là tennis elbow, liên quan đến quá tải nhóm gân duỗi cổ tay ở mặt ngoài khuỷu tay.
Đau khuỷu tay trong
Có thể liên quan đến nhóm gân gấp cổ tay, thường gặp trong golf, tennis, gym hoặc các động tác cầm nắm lặp lại.
Quá tải cơ cẳng tay
Tập tay nhiều, cầm vợt quá chặt, kéo tạ hoặc nâng tạ nặng có thể làm cơ cẳng tay quá tải.
Đau cổ tay do chịu lực
Cổ tay có thể đau khi chống đẩy, plank, burpee, handstand hoặc té chống tay.
Đau cổ tay do vung vợt
Tennis, cầu lông, pickleball có thể gây đau cổ tay nếu dùng cổ tay quá nhiều hoặc kỹ thuật chưa phù hợp.
Tổn thương dây chằng cổ tay
Có thể xảy ra sau té chống tay, xoắn cổ tay hoặc chấn thương mạnh.
Viêm hoặc kích thích gân quanh cổ tay
Đau có thể tăng khi gập, duỗi, xoay cổ tay hoặc cầm nắm lặp lại.
Chèn ép thần kinh vùng cổ tay hoặc khuỷu tay
Nếu có tê, châm chích, yếu tay hoặc đau lan, cần đánh giá thần kinh.
Đau lan từ cổ vai gáy
Một số đau khuỷu tay, cẳng tay hoặc bàn tay có thể xuất phát từ cột sống cổ hoặc vùng vai.
Phân biệt tennis elbow, golfer’s elbow và đau cổ tay do quá tải
Đau khuỷu tay và cổ tay có nhiều nguyên nhân. Bảng dưới đây giúp người bệnh định hướng ban đầu, không thay thế thăm khám chuyên khoa.
| Tiêu chí | Tennis elbow | Golfer’s elbow | Đau cổ tay do quá tải |
|---|---|---|---|
| Vị trí đau | Đau mặt ngoài khuỷu tay, có thể lan xuống cẳng tay. | Đau mặt trong khuỷu tay, có thể lan xuống mặt trong cẳng tay. | Đau quanh cổ tay, có thể ở mặt mu tay, mặt lòng bàn tay hoặc phía ngón cái. |
| Động tác làm đau tăng | Đau khi cầm nắm, đánh backhand, nâng vật, duỗi cổ tay hoặc xoay cẳng tay. | Đau khi gập cổ tay, cầm nắm mạnh, đánh bóng, kéo tạ hoặc vung gậy. | Đau khi chống tay, plank, chống đẩy, cầm vợt, xoay cổ tay hoặc nâng tạ. |
| Hoàn cảnh thường gặp | Tennis, pickleball, cầu lông, tập gym, công việc cầm nắm lặp lại. | Golf, tennis, gym, leo dây, kéo tạ, cầm nắm mạnh. | Gym, yoga, chống đẩy, tennis, cầu lông, pickleball, té chống tay. |
| Khi nào cần chú ý | Đau kéo dài, giảm lực cầm, đau tái phát mỗi lần chơi. | Đau mặt trong khuỷu kéo dài, tê ngón tay hoặc đau khi cầm nắm. | Sưng rõ, đau sau té, không chống tay được, đau khu trú trên xương hoặc tê yếu bàn tay. |
Khi nào cần dừng chơi ngay?
- Đau khuỷu tay hoặc cổ tay tăng rõ khi tiếp tục chơi.
- Đau sắc nét sau một cú đánh, cú kéo tạ hoặc động tác chống tay.
- Cổ tay sưng rõ sau té chống tay.
- Không thể cầm vợt, cầm tạ hoặc chống tay.
- Giảm lực cầm nắm đột ngột.
- Cảm giác cổ tay hoặc khuỷu tay lỏng, lệch hoặc mất vững.
- Đau kèm tê, châm chích hoặc yếu lan xuống bàn tay.
- Đau sau tiếng “rắc”, “bụp” hoặc cảm giác kéo mạnh.
- Đau làm người bệnh phải thay đổi kỹ thuật ngay lập tức.
- Đau không giảm dù đã dừng vận động.
Không cố đánh tiếp, kéo tạ tiếp hoặc chống tay tiếp khi đau tăng, sưng rõ, yếu lực cầm hoặc tê lan xuống bàn tay. Không tự nắn chỉnh nếu nghi ngờ trật khớp hoặc chấn thương sau té.
Khi nào cần đi khám sớm khi đau khuỷu tay hoặc cổ tay?
- Đau kéo dài nhiều ngày không cải thiện.
- Đau tái phát mỗi lần chơi thể thao hoặc tập gym.
- Đau làm giảm lực cầm vợt, cầm tạ hoặc nâng vật.
- Cổ tay sưng rõ sau té chống tay.
- Không thể chống tay hoặc cầm nắm bình thường.
- Đau khuỷu tay kèm tê, châm chích xuống ngón tay.
- Đau cổ tay khu trú trên xương hoặc đau tăng khi chịu lực.
- Khuỷu tay hoặc cổ tay hạn chế vận động rõ.
- Đau sau một pha chấn thương cụ thể.
- Người bệnh muốn quay lại thể thao nhưng chưa biết nguyên nhân đau và mức chịu tải an toàn.
Bác sĩ cần đánh giá gì khi đau khuỷu tay và cổ tay do thể thao?
Vị trí đau chính
Đau mặt ngoài khuỷu, mặt trong khuỷu, cẳng tay, cổ tay, bàn tay hoặc đau lan sẽ gợi ý các nguyên nhân khác nhau.
Cơ chế xuất hiện
Đau sau backhand, smash, kéo tạ, chống tay, té ngã hay đau tăng dần theo thời gian có ý nghĩa khác nhau.
Động tác làm đau tăng
Cầm nắm, xoay cổ tay, gập duỗi cổ tay, chống tay, kéo hoặc đẩy giúp định hướng cấu trúc tổn thương.
Lực cầm nắm
Giảm lực cầm vợt, cầm tạ hoặc nâng vật cho thấy đau đã ảnh hưởng đến chức năng.
Tầm vận động khuỷu tay và cổ tay
Cần đánh giá khả năng gập, duỗi, xoay cẳng tay, gập duỗi cổ tay và nghiêng cổ tay.
Gân cơ cẳng tay
Bác sĩ kiểm tra nhóm cơ duỗi, cơ gấp, vùng bám gân và mức độ đau khi kháng lực.
Dây chằng và khớp cổ tay
Cần đánh giá nếu đau sau té chống tay, sưng cổ tay hoặc đau khu trú trên xương.
Dấu hiệu thần kinh
Tê, châm chích, yếu bàn tay hoặc đau lan cần được đánh giá thần kinh vùng khuỷu, cổ tay, cổ vai gáy.
Kỹ thuật, dụng cụ và tải tập
Cách cầm vợt, trọng lượng vợt, grip, độ căng dây, mức tạ, số set, số buổi chơi có thể liên quan trực tiếp đến đau.
Hình ảnh học khi cần
X quang, siêu âm hoặc MRI có thể được cân nhắc tùy nghi ngờ tổn thương xương, khớp, gân, dây chằng hoặc thần kinh.
Hướng điều trị đau khuỷu tay và cổ tay phụ thuộc vào nguyên nhân
Nếu do tennis elbow
Thường cần điều chỉnh tải, giảm động tác gây đau tạm thời, phục hồi sức mạnh gân cơ cẳng tay và tăng tải lại theo giai đoạn.
Nếu do golfer’s elbow
Cần đánh giá nhóm gân gấp cổ tay, kỹ thuật cầm nắm, bài tập kéo, bài tập tay và các dấu hiệu thần kinh đi kèm.
Nếu do đau cổ tay khi chống tay
Cần điều chỉnh tư thế cổ tay, giảm tải chịu lực, phục hồi tầm vận động và sức mạnh cổ tay.
Nếu do đau cổ tay khi cầm vợt
Cần đánh giá grip, lực cầm, kỹ thuật đánh, khối lượng chơi và sức mạnh cẳng tay.
Nếu do chấn thương sau té chống tay
Cần loại trừ tổn thương xương, dây chằng cổ tay hoặc tổn thương khớp nếu đau nhiều, sưng hoặc không chống tay được.
Nếu do chèn ép thần kinh
Cần xác định vị trí chèn ép hoặc nguồn đau thần kinh, không chỉ điều trị như viêm gân đơn thuần.
Nếu đau lan từ cổ vai gáy
Cần đánh giá cột sống cổ, vai và đường đi thần kinh nếu đau lan, tê hoặc yếu xuống tay.
Nếu chưa rõ nguyên nhân
Không nên tự dùng thuốc giảm đau để tiếp tục chơi hoặc tập nặng. Cần thăm khám để xác định nguồn đau.
Phục hồi và quay lại thể thao sau đau khuỷu tay và cổ tay
Quay lại thể thao sau đau khuỷu tay hoặc cổ tay không nên chỉ dựa vào việc hết đau khi nghỉ. Người bệnh cần phục hồi sức mạnh gân cơ cẳng tay, lực cầm nắm, tầm vận động, khả năng chịu tải và kỹ thuật đặc thù của từng môn.
Kiểm soát đau
Cần giảm đau trong sinh hoạt và vận động nhẹ trước khi tăng bài tập.
Phục hồi tầm vận động
Khuỷu tay, cẳng tay và cổ tay cần đủ gập, duỗi, xoay và nghiêng để vận động không bù trừ.
Tăng sức mạnh cơ cẳng tay
Nhóm cơ gấp, duỗi và xoay cổ tay cần được phục hồi theo từng giai đoạn.
Phục hồi lực cầm nắm
Lực cầm vợt, cầm tạ hoặc cầm nắm vật dụng cần trở lại phù hợp với nhu cầu vận động.
Tập chịu tải cổ tay
Với người tập gym, yoga hoặc chống đẩy, cổ tay cần được tập lại khả năng chịu lực dần dần.
Điều chỉnh kỹ thuật và dụng cụ
Cần xem lại grip, trọng lượng vợt, độ căng dây, kỹ thuật backhand, smash, kéo tạ hoặc chống tay.
Tăng tải theo giai đoạn
Không nên quay lại số trận, mức tạ hoặc cường độ cũ ngay khi vừa hết đau.
Đánh giá trước khi quay lại thi đấu
Cần đánh giá đau sau tập, lực cầm, sức bền cẳng tay và khả năng thực hiện động tác chuyên môn.
Các môn thể thao thường gây đau khuỷu tay và cổ tay
Tennis
Backhand, giao bóng, cầm vợt và đánh bóng lặp lại có thể gây đau khuỷu tay ngoài, đau cổ tay hoặc đau cẳng tay.
Xem chi tiếtCầu lông
Đập cầu, phông cầu, backhand và vung vợt tốc độ cao có thể làm cổ tay, khuỷu tay và cẳng tay bị quá tải.
Xem chi tiếtPickleball
Volley, drive, dink và cầm vợt lặp lại có thể gây đau khuỷu tay, cổ tay hoặc cẳng tay.
Xem chi tiếtTập gym
Pull up, row, curl, deadlift, bench press, plank và chống đẩy có thể gây đau cổ tay hoặc khuỷu tay nếu tải hoặc kỹ thuật chưa phù hợp.
Xem chi tiếtGolf
Vung gậy lặp lại và lực xoay có thể gây đau khuỷu tay trong, khuỷu tay ngoài hoặc cổ tay.
Yoga, calisthenics hoặc chống đẩy
Các động tác chịu lực trên tay có thể gây đau cổ tay nếu tầm vận động, sức cơ hoặc tăng tải chưa phù hợp.
Bạn bị đau khuỷu tay, đau cổ tay hoặc giảm lực cầm khi chơi thể thao?
Nếu bạn đau khuỷu tay khi đánh vợt, đau cổ tay khi chống tay, đau khi tập gym, giảm lực cầm vợt hoặc có tê lan xuống bàn tay, việc thăm khám sẽ giúp xác định nguồn đau và xây dựng hướng điều chỉnh tải tập, kỹ thuật và phục hồi phù hợp.